Tarihte Bugün / 2 Aralık

1804.Napolyon Bonoparte, Parıs'te Papa'nın elinden taç giyerek Fransa imparatoru oldu..

1851. III. Napoléon darbe yaptı

1909.Leo Baekland, ilk yapay plastik "Bakalit"in patentini aldı.
Aynı gün, Fransız Baron Cathers, Osmanlı'daki ilk uçak gösterisini yaptı. Uçak, Şişli Hürriyet-i Ebediye tepesinden Bulgar Hastanesine indi.

1928.Celal Sahir Bey'in ( Erozan) hazırladığı İmlâ Lugatı yayımlandı.

1943.Varlık Vergisi'ni ödeyemeyen yüzde 87'si gayri Müslim azınlıkların oluşturduğu mükellefler borçlarını bedenen çalışarak ödemek üzere çalışma kamplarına gönderilmişti., kamplarda bulunanların serbest bırakılması karar verildi.

1949.Bir Yunanistan tiyatro topluluğu, İstanbul'da Cevat Fehmi Başkut'un Paydos adlı oyununu sahneledi.

1956.Fidel Castro Granma yatıyla Küba'ya çıktı.

1959.Demokrat İzmir gazetesi bir ay süreyle kapatıldı. Gazete sorumluları 18 ay hapse mahkûm edildi.

1960. Kongo'nun görevden uzaklaştırılan başbakanı Patrice Lumumba tutuklandı.

1963. 1961'de güvenoyu alarak göreve başlayan Cumhuriyet Halk Partisi ve Adalet Partisi'nden oluşan Türkiye'nin ilk koalisyon hükümetinin başkanı İsmet İnönü 24 yıl sonra ilk kez üstlendiği başbakanlık görevinden istifa etti.

1965. Ankara'da hava kirliliği tehlikeli boyutlarda: Bilim çevreleri, , Ankara'da 20 yıl yaşayan birinin kanser riskinin çok yüksek olduğunu açıkladı..

1981. İstanbul Teknik Üniversitesi'nden 450 öğretim üyesi, Yükseköğretim Kanunu'na karşı açıklama yaptı.
Aynı gün Hülya Koçyiğit, Fransa'da düzenlenen 3 Kıta Film Festivali'nde "en iyi kadın oyuncu" ödülünü aldı. Koçyiğit'e bu ödül "Kurbağalar"ı filmdeki rolüyle verilmişti.

1996. Özgürlük ve Dayanışma Partisi, ÖDP üyeleri tüm Türkiye çapında savcılıklara dilekçe verdi. Partililer Dışişleri Bakanı Tansu Çiller, eski İçişleri Bakanı Mehmet Ağar ve milletvekili Sedat Bucak hakkında suç duyurusunda bulundular.

2000. Sorunlarını anlatmak için Başbakanlığa yürüyen 50 görme engelliye 200 polis müdahale etti.

Bugün Doğanlar:

1846. Başbakanlığı döneminde Dreyfüs olayını çözüme bağlayan ve Fransa'da sendikaların yasallaştırılmasını gerçekleştiren politkacı René Waldeck-Rousseau.

1885. Çağdaş Yunan edebiyatına renkli üretimi ve eserlerinin çeşitliliğiyle önemli katkılarda bulunan, Zorba adlı romanıyla ünlü yazar Níkos Kazancakis.

1891. Tutku ve dışavurumcu umutsuzluğu birleştirdiği eserlerinde yaşadığı toplumu sert bir biçimde eleştiren Alman ressam ve gravürcü Otto Dix.

1923. 20. yüzyıl ortalarında lirik ve dramatik sesiyle operada klasik kolaratür rolleri yeniden dirilten Amerikalı soprano Maria Callas.
Bugün ölenler:

1814. Sadizme ismini veren Fransız romancı Marki dö Sade

1888. Şair ve fikir insanı Namık Kemal.

1918. Cyrano de Bergerac" ın yaratıcısı Fransız oyun yazarı Edmond Rostand.

1994. Tango kralı Şecaattin Tanyeli.

1995. Sendikacı, şair Orhan Şaik Gökyay.

30 Kasım

1840. Napoleon Bonaparte 'ın cesedi St. Helene adasından Paris'e getirildi.

1925. Millet Meclisi kürsüsünün arkasına "Hakimiyet Milletindir" levhası asıldı.

Aynı gün Meclis'te tekke ve zaviyeler ile türbelerin kapatılmasına ilişkin kanun ve salahiyetsiz sarık ve ruhani kıyafet taşıyanların cezalandırılmasına ilişkin kanun kabul edildi.

1930. Cumhuriyet gazetesi "Ses Kraliçesi" yarışması düzenledi. Yarışmayı Hudadat Şakir Hanım kazandı.

1931. İktisadi Buhran Vergisi Kanunu, kabul edildi.

1939. Macar Devrimi'nin önderi Bela Kun Ukrayna'da kurşuna dizildi.

1948. Alman Komünist Partisi, Berlin'in Sovyetlere ait bölümünde şehir hükümeti oluşturdu.

1967. Güney Yemen Halk Cumhuriyeti kuruldu.

1979. Kurumlaşmış Irk Ayrımcılığı Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Uluslararası Sözleşmesi kabul edildi. Türkiye sözleşmeyi henüz onaylamadı.

1987. Demokratik Sol Parti lideri Bülent Ecevit ve eşi Rahşan Ecevit faal siyasetten çekildiklerini açıkladılar.

1988. Tek tip elbise giyilmesine karşı cezaevlerinde yapılan açlık grevleri beş cezaevinde anlaşmaya varılması üzerine sona erdi.

1990. Zonguldak maden işçileri greve çıktılar. 48 bin işçinin grevi çeşitli siyasi partiler, meslek kuruluşları ve kitle örgütlerinin desteğiyle başladı. Zonguldaklılar ilk günden itibaren greve aktif bir şekilde katıldılar.

1999. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi PKK lideri Abdullah Öcalan için verilen idam cezasına ihtiyati tedbir kararı aldı. Mahkeme, Strasbourg'daki yargılama sonuçlanana kadar infazın ertelenmesini istedi.




Bugün Doğanlar:

1667. "Gulliver'in Seyahatleri"nin yazarı Jonathan Swift İrlanda'da.

1835. "Tom Sawyer'in Maceraları"nın yazarı Mark Twain Amerika'da.

1874. 20 yüzyılın en önemli İngiliz'i kabul edilen Winston Churchill doğdular.


Bugün Ölenler:

1900. İrlanda doğumlu oyun yazarı Oscar Wilde.

1982. Tiyatro eleştirmeni Günay Akarsu.

29 Kasım

1929. Amerikalı amiral Richard Byrd Güney Kutbu üzerinde uçan ilk insan oldu.

1934. Eski adların değiştirilmesi devam ediyor. Atatürk, Matbuat Cemiyeti'nin adını Basın Kurumu olarak değiştirildi.

1935. Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası hizmete açıldı.

1937. Hatay'da özerk yönetim ilan edildi. Türklerin kutlama töreni yapması engellendi.

1938. Dr. Lütfi Kırdar İstanbul vali ve belediye başkanlığına atandı.

1944. Arnavutluk Halk Cumhuriyeti kuruldu.

1945. Yugoslavya federal cumhuriyet kuruldu.

1947. Birleşmiş Milletler Örgütü Araplar'ın şiddetli muhalefetine karşın Filistin'in bölünmesini ve bağımsız bir İsrail devleti kurulmasını kararlaştırdı.

Aynı gün Cyrano de Bergerac İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda ilk kez sahnelendi.

1950. Gazetecilik Enstitüsü açıldı.

1960. Yassıada yargılamaları sürüyor. "Radyo Davası" başladı. Eski Demokrat Partililer devlet radyosunu parti yayın organı haline getirmekle suçlanıyor.

1964. Adalet Partisi 2. Büyük Kongresi yapıldı. Genel başkanlığa Süleyman Demirel seçildi.

1971. Türkiye Halk Kurtuluş Partisi ve Cephesi, THKP-C liderlerinden Mahir Çayan, Ziya Yılmaz ve Ulaş Bardakçı ile Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) liderlerinden Cihan Alptekin ve Ömer Ayna İstanbul Kartal- Maltepe Askeri Cezaevi'nden kaçtılar.

1972. Şair Can Yücel, Jean Paul Sartre'ın "Küba'da Sosyalizm ve İnsan" kitabını çevirdiği için verilen 7,5 yıl hapis cezasını çekmek için cezaevine girdi.

1974. Pakistan'da deprem; 4700 kişi öldü.

1975. Uluslararası Para Fonu, IMF Türkiye'den yabancı bankalara kolaylık sağlamasını istedi.

1977. Halkın Tapınağı tarikatı üyesi 913 kişi Guyana ormanlarında hep birlikte intihar ettiler.

1987. Erken genel seçimlerinde Anavatan Partisi (ANAP) 292 milletvekiliyle ikinci kez tek başına iktidar oldu. Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) 99 milletvekili, Doğru Yol Partisi (DYP) 59 milletvekili çıkardı. Demokratik Sol Parti (DSP), Milliyetçi Çalışma Partisi (MÇP), Refah Partisi (RP), Islahatçı Demokrasi Partisi (IDP) yüzde10'luk barajı aşamadı. Bülent Ecevit, Alparslan Türkeş, Necmettin Erbakan parlamento dışında kaldılar.

1990. Anayasa Mahkemesi, Medeni Yasa'nın159. maddesini eşitlik ilkesine aykırılıktan iptal etti.159. madde kadının çalışmasını koca iznine bağlıyordu.

1993. İstanbul Park Otel'in fazla katlarının yıkımına başlandı. Semt sakinleri ve meslek odalarının hukuk mücadelesi 9 yıl sürmüştü.

1996. Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemesi'nde,1200 Boşnak'ın öldürülmesine karışan Hırvat asker10 yıl hapis cezasına mahkûm oldu.



Bugün Doğanlar:

1787. İtalyan besteci Gaetano Donizetti.

1932. Fransa cumhurbaşkanı Jacques Chirac.


Bugün Ölenler:

1846.Türk Musiki üstatlarından Hamamîzade İsmail Dede Efendi.

1924. İtalyan besteci Giacomo Puccini.

1932. Batıcılık akımının önde gelen isimlerinden Dr. Abdullah Cevdet.

1980. Cumhuriyet Halk Partisi eski genel sekreteri Orhan Eyüboğlu.

1985.Yassıada duruşmalarının başsavcısı Altay Ömer Egesel.

Tarihte Bugün 27 Kasım

1909. Thomas Alva Edison ilk sesli film gösterisini yaptı.

1924. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası başkanlığına Kâzım Karabekir Paşa seçildi.

1936. Millet Meclisi Hatay davasını Milletler Cemiyeti'ne götürmeye karar verdi.

1942 Toulon limanındaki Fransız donanması, Almanların eline geçmemek için kendini batırdı.

1943. Amasya, Çorum, Tokat, Ordu ve Kastamonu'da deprem oldu; 4016 kişi öldü, 23.785 ev yıkıldı.

1948. Zonguldak Çatalağzı Elektrik Santralı hizmete açıldı.

1961. İstanbul polisi bacağında Moskova yazılı kağıt bulunan kargayı nezarete aldı.

1963. Ankara'da çıkan Adalet gazetesi kapatıldı.

1967. Fransa Cumhurbaşkanı General Charles de Gaulle İngiltere'nin Ortak Pazara girmesini veto etti.

1968. İstanbul'da sahnelenen Devri Süleyman oyunu saldırıya uğradı.

1970. İstanbul Kültür Sarayı, bugünkü AKM- Atatürk Kültür Merkezi yandı.

Aynı gün Ankara, Hacettepe ve Ortadoğu Teknik Üniversitesi öğrencileri 4 günlük boykota başladı.

1981. Ankara'da 901 öğretim üyesi Yükseköğretim Kanunu'na karşı çıktı.

1990. İngiltere'de yapılan seçimlerde John Major başbakan seçildi.

1995. TRT Genel Müdürü Tayfun Akgüner, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, RTÜK tarafından görevinden alındı.

1996. Doğru Yol Partisi Genel Başkanı Tansu Çiller, seçim propagandası sırasında Refah partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ı eroin kaçakçılığı yapmakla suçlamıştı. Çiller, Erbakan'a 4 milyar lira manevi tazminat ödemeye mahkûm edildi.

1999. Mor Çatı Kadın Sığınakları Vakfı'nın çağrısıyla düzenlenen 2. Kadın Sığınakları Kurultayı Mersin'de yapıldı



Bugün Doğanlar:

1921. Çekoslovakya'nın reformcu komünist lideri Alexander Dubçek.


Bugün Ölenler:

1895. Fransız romancı Alexandre Dumas Fils.

1953. Nobel ödüllü Amerikalı oyun yazarı Eugene O'Neill.

1964. Kurtuluş Savaşı komutanlarından, siyasetçi Naci Tınaz.

1994. bestekar, politikacı, araştırmacı ve gazeteci Rüştü Şardağ.